Geogebra.classic երկրաչափական ծրագրի միջոցով պատկերել բոլոր գծագրերը.

Տեսական մաս.

Ուղղանկյունանիստը կազմված է   6 ուղղանկյուններից՝ նիստերից։

Ուղղանկյունանիստի նիստերի կողմերը  կոչվում են   ուղղանկյունանիստի կողեր, իսկ նիստերի գագաթները՝ ուղղանկյունանիստի գագաթներ։

Ուղղանկյունանիստի հանդիպակաց նիստերը իրար հավասար են։

Ուղղանկյունանիստն ունի 12 կող, 8 գագաթ  ու  6 նիստ։

Ուղղանկյունանիստի  չափումներն են՝  ուղղանկյունանիստի լայնությունը,   երկարությունը  և  բարձրությունը։

Այն ուղղանկյունանիստը, որի բոլոր կողմերը իրար հավասար են, կոչվում   է  խորանարդ։

Խորանարդը   կազմաված է  6 հավասար քառակուսիներից՝  նիստերից։

Ուղղանկյունանիստի ձև ունեն   բազմահարկ  շենքերը, դասասենյակը,  ակվարիումը և այլն։

Առաջադրանքներ

1. Քանի՞ ուղղանկյուններից է բաղկացած ուղղանկյունանիստը։
   6
2. Ուղղանկյունանիստի նիստերից յուրաքանչյուրը ի՞նչ երկրաչափական պատկեր է։
   Ուղանկյուն
3. Խորանարդի նիստերից յուրաքանչյուրը ի՞նչ երկրաչափական պատկեր է։
   քառակուսի
4. Քանի՞ քառակուսիներից է բաղկացած խորանարդը։
   6
5. Քանի՞ նիստ ունի խորանարդը։
   6
6. Քանի՞ գագաթ ունի խորանարդը։
   8
7. Քանի՞ կող ունի խորանարդը։
   8
8. Համեմատեք խորանարդը և ուղղանկյունանիստը։
   խորանարդը ունի 6 նիստ, իսկ ուղղանկյունանիստը մեկն է
9. Ի՞նչ է խորանարդի ծավալը։
   ծավալը= բարձրության, երկարության և լայնության արտադրյալին։
10. Ի՞նչ է ուղղանկյունանիստի ծավալը։
    ծավալը= բարձրության, երկարության և լայնության արտադրյալին։
11. Որո՞նք են ուղղանկյունանիստի չափումները։
    բարձրության, երկարության և լայնության
12. Հաշվեք ուղղանկյունանիստի  ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 5դմ, 17դմ,  10դմ։
    5․17․10=850
13. Հաշվեք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝     3դմ,  12սմ, 10 սմ։
    3դմ․12սմ․10սմ=40սմ․12սմ=3600=360դմ
14. Հաշվեք  9դմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
    9․9․9=729դմ
15. Հաշվեք  12սմ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
    12․12․12=1728սմ
16. Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 13սմ, 10 սմ, 15սմ։
    13․10․15=1950սմ=1մ 950սմ
17. Հաշվեք ուղղանկյունանիստ ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝ 7մմ, 5մմ,  6 մմ։
    7․5․6=210մմ
18. Սիրելի սովորողներ, այժմ կազմեք նմանատիպ առաջադրանքներ։

---

4

Женя посмотрела на свой цветик-семицветик и увидела, что остался всего один лепесток. Пошла Женя по улице, идёт и думает: „Что бы мне всё-таки захотеть? Захочу два кило шоколадных конфет. Нет, лучше два кило леденцов (սառնաշաքար). Или нет. Лучше сделаю так: велю полкило „Мишек”, полкило леденцов, халву, орехи и ещё баранку для
Павлика. Ну, хорошо, всё это я получу и съем. И ничего не останется. Нет, лучше велосипед… А зачем? Ну покатаюсь, а потом что? Нет лучше получить билет в кино или цирк. Там всё-таки весело. А может захотеть новые туфли? А зачем они мне? Можно придумать что-нибудь лучше. Главное, не надо торопиться”. Вдруг Женя увидела мальчика. Он сидел на скамейке. У мальчика были большие синие глаза. Лицо у него было весёлое и доброе. Мальчик был очень симпатичный, и Женя захотела познакомиться с ним. Она подошла к мальчику и сказала:
– Мальчик, мальчик, как тебя зовут?
– Меня зовут Витя. А тебя как?
– Женя. Давай играть в салки.
– Не могу. У меня болит нога.
– Как жалко! – сказала Женя – Ты мне очень понравился, и я хочу побегать с тобой.
– Ты мне тоже нравишься, и я тоже хочу побегать с тобой, но, к сожалению, это невозможно. Ничего не поделаешь. Это на всю жизнь.
– Ах, что ты говоришь мальчик! – сказала Женя.

Она вынула из кармана свой волшебный цветок, бережно оторвала последний, голубой, лепесток и запела:
Лети, лети, лепесток,
Через запад на восток,
Через север, через юг,
Возвращайся, сделав круг.
Лишь коснёшься ты земли –
Быть по-моему вели.
Вели, чтобы Витя был здоров!
И в ту же минуту мальчик вскочил со скамейки и стал играть с Женей в салки. Он бегал так хорошо, так быстро, что девочка не могла догнать его.

1.Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. О чём думала Женя?
Женя думала, что пожелать
2. Кого увидела Женя? Как выглядел мальчик?

Она увидела мальчика, он не мог ходить но У мальчика были большие синие глаза. Лицо у него было весёлое и доброе. Мальчик был очень симпатичный

3. Каким было последнее желание Жени? Исполнилось ли оно?

Желание Жени: что бы мальчик стал здоровым, да исполнилось

2.Вставьте подходящие по смыслу слова.
1. Женя посмотрела на свой цветик-семицветик и увидела, что остался всего один лепесток. 2. Идёт Женя по улице и думает : „Что же мне пожелать?” 3. Вдруг она увидела мальчика . 4. У мальчика были большие синие глаза. 5. Лицо у него было доброе и весёлое . 6. Мальчик был очень симпатичный, но у него болела нога и он не мог играть с Женей.

3.Проверьте, внимательно ли вы прочитали сказку.
1. Какого цвета были лепестки волшебного цветка? Сколько их было? жёлтый, красный, зелёный, синий, оранжевый, фиолетовый и голубой.
2. Какой лепесток (какого цвета) оторвала Женя, чтобы вернуться домой?
3. Где стояла мамина ваза? 4. Как звали мальчика? 5. В какую игру играли
мальчики во дворе? 6. В какую игру хотела играть Женя с мальчиком?

4.Кратко перескажите всю сказку по плану.
1. Мама послала Женю в магазин за баранками.
2. Женя заблудилась.
3. Подарок доброй старушки.
4. Мамина любимая вазочка.
5. Во дворе.
6. Последнее желание Жени.

about:blank

5.Напишите сочинение „Если бы у меня был цветик-семицветик”.

Մեզանից հազարավոր տարիներ առաջ, մեզնից շատ ու շատ հեռու՝ յոթ ծովերի մյուս ափում, կար մի աշխարհ: Այնտեղ ծաղիկներ կային, չքնաղ ու բյուրազան ծաղիկներ՝ թիթեռների պես փռված ու թրթռուն՝ ժայռերի ու դաշտերի վրա, և նրանց անուշ հոտով լցվել էին այդ աշխարհի սարերն ու ձորերը: Այնտեղ աղբյուրներ կային, պայծառ ու կարկաչուն աղբյուրներ՝ մանուկների պես, որ թռչկոտում էին քարից քար՝ ծաղիկները համբուրելով: Բայց այնտեղ մադիկ չար էին ու անգութ: Մի որբ ու աղքատ մանուկ էր ապրում այդ մարդկանց մեջ. գիշերը տեղ չուներ գլուխը դնելու և հաց չուներ ուտելու: Նա մենակ էր, ինչպես մի թռչուն՝ ամայի ժայռերի մեջ: Եվ նա մեծացավ բոլորի աչքի առջև՝ անտես ու անհայտ. կերակրվում էր դաշտի բույսերով և պատսպարվում էր անձավների մեջ: Բայց, բոլոր մարդկանցից ծածուկ, իր մատներով շոշափում էր ու զննում մարդկանց սրտերը և տեսնում էր, որ քարից էին այդ սրտերը՝ քար ու ապառաժից: Ու երբ պատանի դարձավ, թողեց այդ քարսիրտ աշխարհը և ճամփա ընկավ մի ուրիշ, մի լավ աշխարհ գտնելու համար: Հասավ մի ծովափ և երբ ափի ավազների վրա շրջում էր, տեսավ ցամաքին մի շա՜տ գեղեցիկ, մի շողշողուն ձուկ՝ հոգեվարքի մեջ թալիկ-թալիկ տալիս: Պատանին գրկեց ձուկը և քնքշությամբ տարավ, բաց թողեց ծովի մեջ: Ձուկը երբ ուշքի եկավ, դարձավ-ասաց մարդու լեզվով.

— Բարի տղա, ինչ որ սիրտդ կուզե, ասա, ես կկատարեմ քո արած լավության փոխարեն:

Պատանին մի փոքր մտածելուց հետո ասաց.

— Ինձ այնպիսի մի հնար տուր, որ մարդու կրծքի տակ քարը իսկական սիրտ դարձնեմ:

— Դու սեր ես ուզում, հրաշալի տղա, շատ լավ, կտրիր ծովափի եղեգներից մեկը, սրինգ շինիր և գնա, մարդկանց մեջ երգիր: Եվ երբ տեսնես, որ նրանց աչքերը արցունքով լցվեցին, իմացիր, որ քարը սիրտ դարձավ: Այսպես խրատեց ձուկը և փաթաթվելով ալիքների հետ՝ սուզվեց ծովի խորքը: Պատանին իսկույն կտրեց եղեգնը, սրինգ շինեց և սուլեց: Այնպե՜ս քաղցր, այնպե՜ս հոգեգրավ դուրս հորդեցին հնչյունները սրնգի փողից, որ բոլոր թռչունները լուռ կեցան լսելու համար: Ապա շտապեց մարդկանց մոտ, մտավ մարդաշատ քաղաքը, կանգնեց հրապարակում և սրինգը նվագեց: Քնքուշ ու գեղեցիկ՝ ուղղակի սրտի խորքերից դուրս ցայտեցին դյութական, անուշ հնչյունները: Նա երգում էր արցունքով թրջած հացը աղքատների ու չարքաշների, ցուրտ, անտուն գիշերները մերկ տնանկների, նա երգում էր փակ դռներն ու քար սրտերը մարդկանց, անտեր, անտերունչ մենակությունը լքված որբերի: Եվ փռվեցին նրա երգերը հրապարակի վրա, մտան ամեն մի խրճիթ ու ապարանք, փշրեցին քարեղեն սրտերը: Ամեն մի սիրտ խայթվում էր իր անգթությամբ և բռնկվում էր ծովի չափ սիրով, որ ծովի պես հուզվում էր և ափերից դուրս թռչում: Եվ ամեն մի մարդ ուզում էր հրապարակ վազել, սիրով ու կարոտով գրկել մի ուրիշ անծանոթ մարդու, գրկել, համբուրել նրան և մեռնել նրա համար: Եվ ահա մարդիկ դուրս թռան տներից, վազեցին հրապարակ, շրջապատեցին պատանուն և առաջին անգամ նկատեցին, որ աղքատ է նա ու մենակ. գրկեցին ու համբուրեցին նրան և առաջին անգամ իրենց կյանքում վշտահար հեկեկացին…

Այդ օրվանից աշխարհ եկավ Երգը, ու Երգի միջոցով հալվեցին քար սրտերը, և այդ օրվանից սերը վշտի հետ անբաժան բույն դրեց մարդկանց սրտերի մեջ …

Առաջադրանքներ

• Դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր: Դրանցից մի քանիսը գործածի՛ր նախադասությունների մեջ:
  բյուրազան- Բազմազան
  ամայի-անբնակելի
  անձավ-Քարանձավ
  խրատել-սադրել
  դյութական-հմայիչ
• Կարդա՛ և ընդգծի՛ր երկհնչյուն պարունակող բառերը:
  Լավ
• Առանձնացրո՛ւ համեմատությունները և բացատրի՛ր:
  Այնտեղ աղբյուրներ կային, պայծառ ու կարկաչուն աղբյուրներ՝ մանուկների
  
  Նա մենակ էր, ինչպես մի թռչուն՝ ամայի ժայռերի մեջ:
  
  զննում մարդկանց սրտերը և տեսնում էր, որ քարից էին այդ սրտերը՝ քար ու ապառաժից
  
  սերը վշտի հետ անբաժան բույն դրեց մարդկանց սրտերի մեջ …
• Ընդգծված բառերը փոխարինի՛ր դրանց հոմանիշներով: Միտքը ինչպե՞ս փոխվեց: Համեմատի՛ր:
  զննել-Քննել
  ծածուկ-Գաղտնի
  տնանկ-Անտուն
  խրատել-Հորդորել
  կուզե-աքիս
  հոտով-հոտավետ
  քնքշությամբ-Քնքշանք
• Ընդգծված բառերը փոխարինի՛ր դրանց հականիշներով: Ի՞նչ ստացվեց: Կարդա՛ և մեկնաբանի՛ր:
  զննել-անտեսել
  ծածուկ-ակնհայտ
  տնանկ-տնատեր
  խրատել-?
  կուզ-ուղիղ
  հոտով-անհոտ
  քնքշությամբ-կոպտությամբ
• Առանձնացրո՛ւ պատմվածքի ,,բանալի ,, մտքերը, կարդա՛ և մեկնաբանի՛ր:

Հաշվիր 5000։1000
5000։1000=5=Ե

824+76․2=2000=Ս

Հաշվիր 1000․2։1
1000․2։1=2000=Ս

Հաշվիր 50։5։2
(50։5)։2=5=Ե

Հաշվիր 24։2-10
24։2-10=2=Բ

Ո՞րն է ամենափոքր պարզ բնական թիվը
1=Ա

Ո՞րն է ամենափոքր քառանիշ թվի կրկնակին
2000=Ս

Հաշվիր 1000․2+1000․2
1000․2+1000․2=4000=Տ

Հաշվիր 1․1․1
1․1․1=1=Ա

Հաշվիր 3000․2
3000․2=6000=Ց

Գտեք  եռանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝  6 սմ, 5 սմ, 9սմ։

6+5+9=20=Ի

Հաշվիր 10 1/2

10։2․1=5Ե

Հաշվիր 100+100
100+100=200

Անուն, ազգանուն
Դավիթ Զարգարյան

Ամիս, ամսաթիվ
Սեպտեմբերի17․2014

• Երկու ձայնավորների միջև միջև արտասանվող ,,յ,, հնչյունը կոչվում է ձայակապ
• Յ կիսաձայնի և որևէ ձայնավորի կապակցությունը կոչվում է երկհնչյուն
• Կազմի՛ր երկհնչյուններ և մուտքագրի՛ր:
  այ, յա, ոյ, յո, յէ, էյ, յու,ույ, յե, եյ

• Ընդգծի՛ր երկհնչյունները տրված բառերում:

Բույն, գույն, հաճույք, այրել, ձայն, անկյուն, հյութ, մատյան, եղյամ, նայել,յոթ, թեյ, հայերեն, գնային, զղջային:

• Լրացրո՛ւ բաց թողնված երկհնչյունները:

Նժույգ, Պարույր, հայելի, հայերեն, երկյուղ, խարույկ, ողկույզ, կյանք, եղյամ, այրել, հույս:

• Կազմի՛ր նոր բառեր՝ անհարժեշտ տեղում ավելացնելով յ  կիսաձայնը:

Հուն-հույն, պատ-պայտ, սալ-սայլ, հնչուն-հնչյուն, կուտ-կույտ, բուն-բույն, գալ-գայլ, ագի-այգի:

• Գրի՛ր յա և այ երկհնչյուն ունեցող 10-ական բառ:

Այգի, գայլ, հայլի, մռայլ, սայլ, կյանք, պայտ, եղյամ, այրել, հայերեն

• Գրի՛ր յու և ույ րկհնչյուն ունեցող 10 –ական բառ:
  բույն, կույտ, անկյուն, նույն, խարույկ հաճույգ, հնչյուն, հույն, գույն, գույնզգույն, հույս։

Սերը սկսվում է,
Երազանք է կատարվում ,
Բնությունն արթնանում է։
Արևը շողքը գցած,
Սիրով ժպտում է մարդկանց։
Տարիներ անցան՝ սերը չանցավ,
Արևի նման պայծառացավ,
Ցուրտն անգամ չխանգարեց,
Իրական կյանքը՝ հենց սեր դարձրեց։

Он получил травму от Женьяна и решил больше не играть с ребятами. Он пошел в другой двор, чтобы поиграть с девчонками. А у девочек есть разные игрушки: куклы, прыгуны, мячики, велосипеды, а у одной девочки была большая красивая говорящая кукла. И жена захотела такие игрушки. Он взял цветок, оторвал оранжевый лист, бросил его и сказал: «Я хочу, чтобы все игрушки в мире были моими».
И в этот момент со всех сторон появились игрушки. Пришли куклы, затем выкатились мячи, воздушные шары, велосипеды, машинки и прыгуны. В воздухе летали миллионы игрушечных самолетов и вертолетов. Женя сначала радовался, но игрушек стало слишком много.
«Хватит, — кричала Женя, — боюсь, мне не нужно столько игрушек». Тогда Женя оторвал лепесток фиалки, выбросил его и приказал как можно скорее вернуть игрушки в магазины. А потом все игрушки исчезли.

1. Ответьте на вопросы.
2. Какое было следующее желание женщины?
   Имейте больше волн мира.
3. Чего он хотел и что он от этого получил?
   Он захотел новых игрушек и после этого его игрушки разлетелись, игрушек было около миллиона.
4. Сколько лепестков осталось?
   три
5. Как вы думаете, Женя поступила правильно?
   Нет
6. Чего бы ты хотел?
   Ничего
7. Составьте предложения.
   Который из? Что?
   красный шарик, красивая кукла; хороший партнер
   скоростной велосипед; дорогая машина; много игрушек.
   желтый лепесток; длинная веревка; большие самолеты
8. Вставьте подходящие слова.
9. Женя обиделся и решил больше не кричать с мальчиками.
10. Я хочу такие игрушки для своей жены.
11. Он… семь цветков и… оранжевый лист.
12. Одновременно… игрушки:… куклы, потом… мячики, а в воздухе… игрушечные самолётики и вертолёты.
13. Найдите в тексте слова, которые отвечают на вопросы «кто». Составьте с их помощью предложение.

Домашнее задание «Семь цветов. Часть 3″ читай, рассказывай

Շառլ Ազնավուրը աշխարհահռչակ ֆրանսիացի երգիչ է, երգահան և դերասան։

Իր երկարատև ստեղծագործական գործունեության ընթացքում շանսոնյեն գրել է մոտ 1300 երգ, վաճառել ավելի քան 200 միլիոն սկավառակ։ Ազնավուրի կարիերան հաջող է եղել նաև կինոյում։ ։Նկարահանվել է 60 ֆիլմերում։

Շառլի մայրը ցեղասպանության ժամանակ կորցրել է գրեթե ողջ ընտանիքը։ Նրա ծնողները գաղթեցին Վրաստան ապա՝ Ֆրանսիա, որտեղ ծնվեց Շառլը։

Շառլ Ազնավուրը եղել է Շվեյցարիայի դեսպանը։ UNESCO-ի մշտական պատվիրակը։

Իր հարցազրույցներից մեկում Ազնավուրը պատմում է․

-Մայրս իր ծնողներին հիշելիս միշտ արտասվում էր, հայրս՝ ծիծաղում։ Դրա համար էլ մենք ոչինչ այդպես էլ հստակ չիմացանք, սովորեցինք միայն լավատես լինել, սովորեցինք գոյատևել, ինչը շատ կարևոր է գաղթականների համար։

Այսօր Շառլ Ազնավուրը Ֆրանսիայի ամենանշանավոր մարդկանցից է: Նրան գիտեն և սիրում են ամբողջ աշխարհում: Նա բազմաթիվ մրցանակների դափնեկիր է, որոնցից է Վենետիկի փառատոնի «Ոսկե առյուծը», ֆրանսիական կինոյի «Սեզարը», Կահիերի փառատոնի մրցանակը: Նա Պատվավոր լեգեոնի շքանշանակիր է: Նա ամբողջ կյանքում կապ է պահպանել իր պատմական հայրենիքի` Հայաստանի հետ։

Շառլ Ազնավուրը մահացել է 2018 թվականի հոկտեմբերի 1-ին՝ 94 տարեկան հասակում։









Նրա ֆիլմի պաշտոնական թրեյլեր

Նրա երգերից մեկը [She]

Շառլ Ազնավուրի փազլ

Երկրագունդն, ըստ ներքին կառուցվածքի, բաժանվում է երեք հիմնական մասերի։ Կենտրոնում միջուկն է, նրանից վերև՝միջնապատյանը, ապա՝երկրակեղևը:
Միջուկը կազմված է երկու շերտից ՝ներքին և արտաքին: Միջուկի ջերմաստիճանը հասնումէ 5000 աստիճանի: Միջուկից դեպի երկրակեղև ջերմաստիճանը նվազում է: Ներքին միջուկը պինդ վիճակում է, արտաքինը’ կիսահեղուկ: Միջուկը կազմված է հիմնականում երկաթից և նիկելից:

Միջնապատյանը զբաղեցնում է Երկրի ծավալի մոտավորապես 4/5 մասը: Չնայած միջնապատյանի ջերմաստիճանը բավականին բարձր է’ մինչև 2900 °C, սակայն բարձր ճնշման պատճառով այն հիմնականում պինդ վիճակում է: Նրա վերին մասում փափկավուն շերտն է, որտեղ նյութերը կիսահալված, հրահեղուկ վիճակում են:
Երկրակեղևի հաստությունը ցամաքում կազմում է 30-80 կմ, իսկ օվկիանոսների հատակին’ 5-10 կմ: Այն կազմում է Երկրի ծավալի 1/100 մասը:
Երկրակեղևը կազմված է կարծր և փխրուն ապարներից: Կարծր ապարներեն, օրինակ’ քարերը, քարածուխը, քարաղը, փխրուն ապարներից են կավը, ավազը, տորֆը:
Ժողովրդական տնտեսության մեջ օգտագործվող ապարները կամ հանքանյութերն անվանում են նաև օգտակար հանածոներ:
Օգտակար հանածոներից են, օրինակ’ նավթը, քարածուխը, տորֆը, բնական գազը: Դրանք վառելանյութեր են:
Կարևոր օգտակար հանածոներ են նաև մետաղները։
Ապարներում կան նաև այնպիսի հանքանյութեր, որոնք իրենց բացառիկ գեղեցկության և եզակիության շնորհիվ համարվում են թանկարժեք քարեր: Այդպիսիք են, օրինակ’ ալմաստը, սուտակը, զմրուխտը:
Բնության ամենակարևոր պաշարներից է նաև հողը: Հողի կազմության մեջ գերակշռում են քայքայված լեռնային ապարների մասնիկները և հումուսը (բնահող): Վերջինս առաջանում է հարյուրամյակների ընթացքում կենդանական ու բուսական մնացորդների քայքայումից: Հողային շերտով ծածկված է Երկրի ցամաքային մակերևույթի գրեթե 9/10 մասը:
Երկրակեղևը և միջնապատյանի վերին մասը միասին կազմում են քարոլորտը: Այն Երկրի բաղադրիչներից է:
Օվկիանոսներն ու ծովերը, լճերը, գետերը, աղբյուրները, արհեստական ջրամբարներն ու ստորերկրյա ջրերը կազմում են Երկրի ջրային բաղադրիչը’ ջրոլորտը:
Երկրի օդային բաղադրիչն անվանում են մթնոլորտ:
Կենդանի օրգանիզմներն իրենց միջավայրով հանդերձ կազմում են կենսոլորտը: Ինչպես տեսաք, Երկրի կառուցվածքի բաղադրիչներ են քարոլորտը, ջրոլորտը, մթնոլորտը, կենսոլորտը:
Հնուց ի վեր մարդիկ ձգտել են իմանալու, թե ինչ կա մեր մոլորակի ընդերքում: Այդ նպատակով դիմել են ուսումնասիրման տարբեր եղանակների: Օրինակ’ Երկրի ընդերքը հետազոտել են խոր հորատանցքեր փորելու միջոցով: Երկրի ընդերքի մասին տեղեկություններ ստացել են նաև բնական երևույթների ուսումնասիրության ընթացքում: Օրինակ’ հրաբուխների ժայթքումները և տաք աղբյուրների գոյությունը հիմք են տվել եզրակացնելու, որ Երկրի խորքում նյութերը տաք և հալված վիճակում են: