Թեմա՝ Պարզ ու բաղադրյալ թվեր: Բաղադրյալ  թվերի  վերլուծությունը պարզ արտադրիչների: 

Այն բնական թիվը, որն ունի միայն երկու բաժանարար՝ ինքը և 1-ը, կոչվում է պարզ թիվ։
Այն բնական թիվը, որը իրենից և 1-ից բացի ունի նաև այլ բաժանարարներ, կոչվում է բաղադրյալ թիվ։
1 թիվը ո՛չ պարզ է, ո՛չ բաղադրյալ, քանի որ ունի միայն մեկ բաժանարար։
Ամենափոքր պարզ թիվը 2-ն է, հաջորդ պարզ թվերն են՝
3,5,7,11,13,17,19,․․․
Այժմ փորձենք պարզել 30-ից փոքր բոլոր պարզ թվերը․
Նախ ջնջում ենք 1-ը, այնուհետև 2-ի բոլոր բազմապատիկները՝
4,6,8,10,12,14,16,18,20,22,24,26,28,30
Մնացած թվերից ջնջում ենք 3-ի բոլոր բազմպատիկները՝
9,15,21,27
Մնացած թվերից ջնջում ենք 5-ի բազմապատիկը՝ 25-ը։
Այսպիսով ստանում ենք պարզ թվերը՝ 2,3,5,7,11,13,17,19,23,29
Պարզ թվերը գտնելու այս եղանակը կոչվում է <<Էրատոսթենեսի մաղ>>։

Առաջադրանքներ․
1․ Թվերը վերլուծեք պարզ արտադրիչների.
Օրինակ՝ 10=5‧2

  • 22=2.11
  • 18=2.3.3
  • 42=2.3.7
  • 125=5.5.3.3
  • 64=2.2.2.2.2.2
  • 27=3.3.3
  • 36=2.2.3.3
  • 148=2.2.37              
  • 152=2.2.2.19

    2. Թվերը պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտեք նրանց
    ընդհանուր պարզ արտադրիչները․
    Օրինակ՝ 6 և 10 թվերի ընդհանուր պարզ արտադրիչները
    գտնելու համար 6 և 10 թվերը վերլուծենք պարզ արտադրիչների.

    6=2‧3, 10=2‧5, ուստի 2-ը կոչվում է 6 և 10 թվերի ընդհանուր պարզ
    արտադրիչ։
  • 15=3.5. և 25=5.5,   5 
  • 24=2.2.3 և 14=2.7,  2
  • 14=2.7 և 28=2.2.7,   2,7
  • 66=2.11.11 և 44=2.2.11,   2,11
  • 54=2.3.3.3 և 16=2.2.2.2,    2
  • 64=2.2.2.2.2.2 և 60=2.2.3.5,    2
  • 7=7և 19=19
  • 6=2 և 11=11

    3.Թվերը պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտեք տրված թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը.

    Օրինակ 1.՝ 6 և 10 թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը
    գտնելու համար 6 և 10 թվերը վերլուծենք պարզ արտադրիչների.

    6=2‧3, 10=2‧5, 6 և 10 թվերի ընդհանուր պարզ արտադրիչը 2-ն է, որը կլինի 6 և 10 թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը՝ (6,10)=2
  • (44 և 64)=2
    44=2.2.11 և 64=2.2.2.2.2.2.2
  • (4 և 24)=2
    4=2.2 և 24=2.2.2.3
  • (33 և 77)=11
    33=3.11 և 77=7.11
  • (25 և 40)=5
    25=5.5 և 40=2.2.2.5
  • (80 և 56)=2
    80=2.2.2.2.5 և 56=2.2.2.7
  • (15 և 45)=3,5
    15=3.5 և 45=3.3.5
    4. Սիրելի սովորողներ, այժմ ինքներդ կազմեք նմանատիպ առաջադրանքներ։

    Կրկնենք անցածը՝

    5. Հաշվեք  7 մ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
    7x7x7=343
    6. Հաշվեք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝  
    11մ,  10 մ, 50 մ։
    11x10x50=5500
    7. Հաշվեք  16 մ կող ունեցող  խորանադի ծավալը։
    16x16x16=1536
    8. Հաշվեք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝  
    19սմ,  80 սմ,17 սմ։
    19x80x17=106400
    9. 1082016, 2456, 203100, 1992, 2590, 10080  թվերից  առանձնացրեք  նրանք, որոնք  բաժանվում են 3-ի։

    1082016, 203100, 1992,

    10. 108201, 2456, 203100, 1992, 2590, 10080  թվերից  առանձնացրեք  նրանք, որոնք  բաժանվում են 4-ի:

2456, 203100,1992